Góry Stołowe

Co wiemy na temat Gór Stołowych?

Info: Góry Stołowe(332.48) (niem. Heuscheuergebirge, czes. Stolové hory, dawn. Hejšowina) – masyw górski w Sudetach Środkowych, na styku z Sudetami Wschodnimi. Wypiętrzone przed 30 milionami lat są jednymi z nielicznych w Europie gór płytowych!!!.

Płyty z górnokredowych piaskowców ciosowych ułożone są poziomo – stąd nazwa gór, bo płaskie jak stół.

Wschodnia część Gór Stołowych wraz ze Szczelińcem Wielkim położona jest w Polsce, w powiecie kłodzkim. Do Polski należy również najbardziej wysunięta na zachód część gór, pasmo Zawory. Środkowa część gór (pasma Broumovské stěny i Adršpašskoteplické skály) należy do Republiki Czeskiej.

Góry Stołowe stanowią centralną część niecki śródsudeckiej. Obejmują też niewielkie fragmenty granitoidowej jednostki Kudowy-Olešnic oraz metamorfiku orlicko-kłodzkiego (tu: bystrzycko-orlickiego). Największy obszar w Górach Stołowych zajmują górnokredowe (cenoman, turon, koniak) skały osadowe niecki śródsudeckiej, w północno-zachodniej części leżące prawie poziomo, w północno-wschodniej zapadające lekko ku południowi.

Na linii Polanica-Zdrój – Batorów – Karłów – Ostra Góra (wzdłuż osi głównej gór) biegnie uskok tektoniczny – część płyty po południowej stronie uskoku zrzucona jest o ok. 40 m.

U północnych podnóży występują czerwone piaskowce, mułowce i zlepieńce permskie. Część południowa zbudowana jest z karbońskiego czerwonego granitu oraz ze starszych skał metamorficznych – łupków łyszczykowych, fyllitów oraz niewielkich wkładek amfibolitów i marmurów.

Warto wiedzieć, że w 2 połowie XIX w. w okolicach Pstrążnej eksploatowano niewielkie złoża węgla kamiennego.

Wody

Góry Stołowe leżą na europejskim dziale wodnym, rozdzielającym wody mórz Bałtyckiego i Północnego. Góry Stołowe odwadniane są przez trzy rzeki. Część zachodnią (w większości leżącą w Republice Czeskiej) odwadnia lewobrzeżny dopływ Łaby, rzeka Metuje (dopływy: Czermnica (Brlenka), Kudowski Potok, Klikawa, Dańczówka). Południowo-wschodnią część gór odwadniają rzeki Ścinawka (dopływy: Pośna, Cedron) oraz Bystrzyca Dusznicka (dopływy: Kamienny Potok, Czerwona Woda, Cicha, Toczek), będące lewobrzeżnymi dopływami Odry. Źródła występujące w Górach Stołowych zaliczają się do typu źródeł warstwowych, większość nich występuje na kontakcie piaskowców ciosowych z nieprzepuszczalnymi marglami.

Wody mineralne

Góry Stołowe zbudowane są z warstw porowatych, łatwo wchłaniających wodę piaskowców i nieprzepuszczalnych, lecz poprzecinanych uskokami margli, co sprzyja występowaniu wód mineralnych. W okolicy istnieje wiele znanych uzdrowisk, takich jak Duszniki-Zdrój (szczawy wodorowęglanowe, wapniowo-magnezowe, sodowe i żelaziste), Polanica-Zdrój

Warto pamiętać, że część Gór Stołowych o powierzchni 63 km² leżąca po stronie polskiej objęta jest Parkiem Narodowym Gór Stołowych (PNGS), utworzonym 16 września 1993 na bazie Stołowogórskiego Parku Krajobrazowego (utworzonego w 1981 r.). Na terenie parku znajdują się trzy rezerwaty: udostępnione dla turystów rezerwaty krajobrazowe “Szczeliniec Wielki” i “Błędne Skały” oraz rezerwat torfowiskowy Wielkie Torfowisko Batorowske, planuje się powstanie kolejnych rezerwatów: “Łężyckie Skałki”, “Nad Pośną”, “Pasterska Góra” i “Rogowa Kopa”. Niegdyś w okolicy Borowiny (wsi leżącej niedaleko Polanicy-Zdroju) istniał rezerwat modrzewia – niektóre okazy liczyły sobie 200 lat i 30 m wysokości. Drzewa hodowano m.in. na maszty okrętów. W styczniu 1955 został on przetrzebiony przez wichurę, po czym zlikwidowany.

Polecam Państwu wodę mineralną z rozlewni Wytwórni Wód Mineralnych – Polskie Źródła Mineralne http://zrodlamineralne.pl tel.  kontaktowy: +48-721024034;

tel. komórkowy: 0-721024034.

W kręgu zainteresowania tej wytworni są m. in. źródła górskich wód mineralnych m.i. Gór Stołowych.
Firma interesuje się krainami, które juz od średniowiecza stanowiły ośrodki wodolecznictwa, z których źródeł życiodajną energię czerpali królowie i książęta.
To dzięki temu wokół źródeł szczególnie wartościowych wód mineralnych powstawały kompleksy pałacowe, wznoszono zamki, warowne grody, osady. Tam także zakładano miasta stające się ośrodkami sanatoryjnymi i centrami bogatego życia kulturalnego.
Są to źródła okolic: Polanicy Zdroju, Kudowy Zdroju, Jeleniej Góry
(w jej części dawnych Cieplic Śląskich -Zdroju), Krynicy, Świeradowa
Zdroju, czy Szczawnicy.

Historia

Historia Gór Stołowych jest ściśle powiązana z historią ziemi kłodzkiej. Przez obszary sąsiadujące z Górami Stołowymi już w starożytności przechodziły szlaki handlowe, wzdłuż których powstawały osady. Pierwsze wzmianki o wsiach w regionie pochodzą z XIV w. Szlaków handlowych strzegły wtedy warowne grody, takie jak Zamek Homole, Náchod, Radków i Ratno. Zaczęły się wtedy wykształcać jednostki, które później określono mianami Państewko Homolskie (Duszniki, Lewin Kłodzki i okoliczne wsie), Broumowszczyzna i Państewko Náchodskie. W XIV w. zaczęto przeprowadzać kolonizację na prawie magdeburskim, w oparciu głównie o miejscową ludność pochodzenia słowiańskiego. Kolonizacja na prawie niemieckim zapoczątkowała proces niemczenia tych ziem, który trwał do końca II wojny światowej.

W czasie II wojny światowej na terenie Gór Stołowych nie prowadzono działań wojennych, teren został włączony do Polski po kapitulacji III Rzeszy, jednak do Kudowy-Zdroju i jej okolic rościli sobie pretensje również Czesi, którzy wkroczyli na terytorium ziemi kłodzkiej, by odebrać ją siłą. Po wojnie wybudowano kilka fabryk, niewielkich wprawdzie, jednak z grup przemysłu uciążliwych dla środowiska (np. huta szkła w Szczytnej, zakłady włókiennicze w Kudowie-Zdroju). Pensjonaty zamieniono na zakładowe ośrodki wczasowe.

Obecnie największe znaczenie w regionie mają Zakłady Elektrotechniki Motoryzacyjnej w Dusznikach-Zdroju oraz rozlewnie wody mineralnej w Polanicy i Jeleniowie. Stopniowo polepsza się także infrastruktura turystyczna.

Najwyższe szczyty

Najwyższym szczytem Gór stołowych jest Szczeliniec Wielki (czes. Velká Hejšovina) 919 m n.p.m., w formie widocznego z daleka płaskowyżu – najwyżej położonym punktem jest 12-metrowa skała Fotel Pradziada.

Inne znane szczyty Gór Stołowych po stronie polskiej to:

• Skalniak (czes. Bor) (915 m n.p.m.)
• Szczeliniec Mały (896 m n.p.m.)
• Narożnik (851 m n.p.m.)

Po stronie czeskiej:

• Božanovský Špičak (773 m n.p.m.)
• Koruna (769 m n.p.m.)
• Hvězda (671 m n.p.m.)
• Ostaš (700 m n.p.m.)

W okolicy Gór Stołowych warto zwiedzić również liczne zabytki, w tym:

• Wambierzyce zwane “Śląską Jerozolimą”
• Kaplica Czaszek w Czermnej koło Kudowy-Zdroju
• Skansen budownictwa sudeckiego w Pstrążnej
• Fort Karola na górze Ptak w pobliżu Karłowa
• Drewniane dzwonnice sygnalizacyjne w Dańczowie, Jerzykowicach Wielkich i Kudowie
• Dworek Chopina w Dusznikach-Zdroju
• Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju w zabytkowej papierni

Administrator korzystał ze źródeł: “http://pl.wikipedia.org/wiki/